Psychoterapia TFP, czyli Terapia Skoncentrowana na Przeniesieniu (ang. Transference-
Focused Psychotherapy), to intensywna forma psychoterapii psychodynamicznej opracowana przez Otto Kernberga. Została zaprojektowana z myślą o osobach z zaburzeniami osobowości, zwłaszcza borderline i narcystycznym, ale znajduje także zastosowanie w pracy z innymi trudnościami osobowościowymi. TFP opiera się na założeniu, że źródłem wielu objawów psychopatologicznych są nieuświadomione konflikty wewnętrzne oraz rozszczepione i niestabilne obrazy siebie i innych.
Główne założenia TFP
TFP koncentruje się na badaniu relacji pacjenta z terapeutą, uznając ją za odzwierciedlenie wzorców relacyjnych funkcjonujących w psychice pacjenta. Te wzorce, często nieuświadomione i sprzeczne, ujawniają się w tzw. przeniesieniu – procesie, w który pacjent przenosi na terapeutę emocje, oczekiwania i postawy, które kształtowały się w relacjach z ważnymi osobami z przeszłości.
W odróżnieniu od klasycznej terapii psychodynamicznej, TFP kładzie bardzo duży nacisk na strukturę sesji, jasno określone cele terapeutyczne oraz aktywność terapeuty w interpretowaniu mechanizmów obronnych i relacji przeniesieniowych. Celem terapii jest integracja rozszczepionych aspektów „ja” oraz poprawa zdolności do utrzymywania stabilnych, realistycznych i zróżnicowanych obrazów siebie i innych.
Przebieg terapii
TFP to zazwyczaj długoterminowa terapia, odbywająca się dwa razy w tygodniu. Już na samym początku terapii pacjent i terapeuta ustalają kontrakt terapeutyczny – zasady dotyczące spotkań, celów pracy oraz granic, co stanowi fundament bezpiecznej przestrzeni terapeutycznej.
Podczas sesji terapeuta aktywnie analizuje to, co dzieje się w relacji terapeutycznej, pomagając pacjentowi zrozumieć jego reakcje emocjonalne i sposoby interpretowania zachowań innych osób. Praca odbywa się „tu i teraz”, a wszystkie istotne konflikty i schematy relacyjne są omawiane w kontekście tego, co aktualnie dzieje się między pacjentem a terapeutą.
Typowym mechanizmem obronnym u pacjentów z zaburzeniami osobowości borderline jest rozszczepienie – tendencja do widzenia siebie i innych w kategoriach skrajnych: „dobry” lub „zły”. TFP stara się pomóc pacjentowi rozpoznać i połączyć te podzielone aspekty, aby osiągnąć bardziej zintegrowany i spójny obraz siebie oraz innych ludzi.
Efektywność TFP
Badania potwierdzają skuteczność TFP, zwłaszcza w leczeniu zaburzenia osobowości borderline. Terapia ta prowadzi do zmniejszenia impulsywności, samookaleczeń, labilności emocjonalnej oraz poprawy jakości relacji interpersonalnych. TFP szczególnie koncentruje się na głębokiej zmianie struktury osobowości, a nie tylko na redukcji objawów.
Kto może skorzystać z TFP?
TFP jest przeznaczona głównie dla osób z głęboko zakorzenionymi trudnościami w regulacji emocji i utrzymywaniu stabilnych relacji, które często wynikają z zaburzeń osobowości. Terapia wymaga jednak znacznego zaangażowania – zarówno czasowego, jak i emocjonalnego – oraz gotowości do konfrontowania się z trudnymi uczuciami i schematami relacyjnymi.
Podsumowanie
Psychoterapia TFP to wymagająca, ale głęboko transformująca forma leczenia psychicznego. Jej celem jest nie tylko złagodzenie objawów, ale trwała zmiana w sposobie funkcjonowania osoby, poprawa tożsamości, integracja wewnętrzna oraz zdolność do tworzenia zdrowych, satysfakcjonujących relacji. Dla wielu pacjentów z zaburzeniami osobowości stanowi realną szansę na lepsze życie i bardziej stabilne „ja”.
Autor: Paulina Banaszak – psycholog, psychoterapeuta psychodynamiczny
